Ramazan ayında en çok merak edilen konulardan biri şudur: İftar saati neden şehirden şehre değişiyor? Aynı ülkede yaşıyoruz ama İstanbul’da iftar başka saatte, Erzurum’da başka saatte, İzmir’de başka saatte oluyor. Peki bunun sebebi nedir?
Aslında cevap oldukça basittir. İftar ve sahur saatleri güneşin hareketine göre belirlenir. Güneş her şehirde aynı anda doğup batmadığı için vakitler de farklı olur.
Bu yazıda iftar saati ve sahur saati neden her şehirde farklı sorusunu, karmaşık terimler kullanmadan, herkesin anlayabileceği şekilde açıklayacağız.
İftar saati, güneşin batmasıyla başlar. Yani akşam ezanı vakti, güneş ufkun altına indiği anda girer. Bu an, her şehirde farklıdır.
Türkiye doğudan batıya doğru uzanan bir ülkedir. Doğudaki şehirler, güneşi batıdaki şehirlere göre daha erken görür ve daha erken kaybeder. Bu yüzden doğudaki şehirlerde iftar daha erken olur.
Örneğin Van’da güneş İstanbul’a göre daha erken batar. Bu nedenle Van’da iftar İstanbul’dan önce yapılır.
Sahur saati ise imsak vaktine göre belirlenir. İmsak vakti, sabah namazının giriş vaktidir ve tan yerinin ağarmasıyla başlar.
Tıpkı güneşin batışı gibi, tan yerinin ağarması da her şehirde aynı anda olmaz. Doğu şehirlerinde sabah daha erken olur. Bu yüzden doğudaki şehirlerde sahur da daha erken biter.
Batıya doğru gidildikçe sabah vakti gecikir. Bu nedenle İzmir’de sahur İstanbul’a göre biraz daha geç, Van’a göre ise daha da geç olabilir.
Dünya kendi ekseni etrafında döner. Bu dönüş batıdan doğuya doğrudur. Bu nedenle güneş doğudan doğar ve batıya doğru ilerler.
Türkiye’de doğudaki şehirler güneşi önce görür. Batıdaki şehirler ise biraz daha geç görür. Aynı durum güneşin batışı için de geçerlidir.
Bu yüzden doğu şehirlerinde:
Sahur daha erken biter
İftar daha erken yapılır
Batı şehirlerinde ise:
Sahur daha geç biter
İftar daha geç yapılır
Bu tamamen coğrafi konumla ilgilidir.
İftar ve sahur saatlerini etkileyen temel unsur doğu batı farkıdır. Ancak başka küçük etkenler de vardır.
Enlem farkı yani kuzey güney konumu da vakitleri birkaç dakika etkileyebilir. Ayrıca şehrin rakımı yani deniz seviyesinden yüksekliği de küçük farklılıklara yol açabilir.
Fakat en belirgin fark, boylam yani doğu batı konumudur.
Bazen şu soru sorulur: Neden bütün ülkede tek bir iftar saati uygulanmıyor?
Bunun sebebi, orucun güneşin batışıyla açılmasıdır. Eğer tek bir saat belirlenirse bazı şehirlerde güneş henüz batmamış olur. Bu da doğru olmaz.
Oruç, takvime göre değil güneşin gerçek hareketine göre açılır. Bu nedenle her şehir için ayrı imsakiye hazırlanır.
Aynı ilin farklı ilçelerinde bile birkaç dakikalık fark olabilir. Özellikle doğu batı yönünde geniş alanlara sahip büyük şehirlerde bu fark daha belirgin olabilir.
Bu yüzden imsakiye hazırlanırken il merkezi esas alınır. İlçeler için küçük dakika farkları görülebilir.
Ramazan bazen yaz aylarına, bazen kış aylarına denk gelir. Yazın gündüzler daha uzun olduğu için oruç süresi uzar. Kışın ise gündüz daha kısa olduğu için oruç süresi kısalır.
Bu da güneşin yıl içindeki konum değişimiyle ilgilidir. Dünya güneş etrafında dönerken mevsimler değişir ve gündüz süresi uzayıp kısalır.
İftar saati, güneşin battığı an başlar.
Sahur saati, imsak vaktiyle yani sabahın ilk ışığıyla biter.
Güneş her şehirde aynı anda doğup batmadığı için vakitler farklı olur.
Doğudaki şehirler güneşi önce görür ve önce kaybeder.
Batıdaki şehirler güneşi daha geç görür ve daha geç kaybeder.
Bu yüzden Türkiye’de her il için ayrı imsakiye hazırlanır.
İftar saati ve sahur saati, güneşin doğuş ve batışına göre belirlenir. Türkiye doğu batı yönünde uzandığı için her şehirde güneş farklı saatte doğar ve batar. Bu nedenle iftar ve sahur vakitleri şehirden şehre değişir. Bu durum tamamen coğrafi konum ve dünyanın dönüşü ile ilgilidir.
