Namaz kılmaya yeni başlayanların en çok zorlandığı konulardan biri şudur: Namazın farzı nedir, vacibi nedir, sünneti nedir? Çünkü bazı şeyler olmazsa namaz bozulur, bazıları unutulursa sehiv secdesi gerekir, bazıları ise yapılınca namaz güzelleşir ve sevabı artar.
Bu yüzden namazın farzları vacipleri ve sünnetleri konusu, namazı doğru öğrenmek isteyen herkes için temel bir bilgidir.
Bu yazıda namazın farzlarını, vaciplerini ve sünnetlerini karıştırmadan; sade bir şema mantığıyla anlatacağız.
Namazdaki hükümleri doğru anlamak için önce bu üç kavramı netleştirmek gerekir.
Farz, Allah'ın kesin emridir.
Farz terk edilirse:
Namaz bozulur
Namaz geçerli olmaz
Tekrar kılmak gerekir
Vacip, yapılması güçlü şekilde istenen ibadettir.
Vacip terk edilirse:
Bilerek terk edilirse namaz bozulabilir
Unutarak terk edilirse sehiv secdesi gerekir
Sünnet, Peygamber Efendimizin uyguladığı ve tavsiye ettiği davranışlardır.
Sünnet terk edilirse:
Namaz bozulmaz
Namaz geçerlidir
Ancak sevap azalır
Namazın edebi ve güzelliği eksilir
Namazın farzları iki kısma ayrılır:
Namazın dışındaki farzlar
Namazın içindeki farzlar
Bu yazıda karıştırmamak için, özellikle namazın içindeki farzları yani rükünleri ele alacağız.
Namazın içindeki farzlar, namazın temel direkleridir.
Namazın farzları şunlardır:
Niyet
İftitah tekbiri
Kıyam
Kıraat
Rüku
Secde
Kade-i ahire
Bu farzlardan biri eksik olursa namaz geçerli olmaz.
Kişinin hangi namazı kıldığını bilerek Allah rızası için ibadete yönelmesidir.
Namaza başlarken Allahu ekber demektir.
Bu tekbir olmadan namaz başlamaz.
Ayakta durmaktır.
Farz namazlarda gücü yeten kişinin ayakta kılması farzdır.
Kur'an okumaktır.
Fatiha ve ardından zammı sure okumak, namazın temelidir.
Belin eğilerek ellerin dizlere konduğu bölümdür.
Alnın yere konduğu ibadet halidir.
Namazın en yakınlık anı secdedir.
Namazın sonunda oturmak ve selamdan önceki son oturuştur.
Vacipler, farz kadar temel değil ama namazın düzenini koruyan zorunlu unsurlardır.
Namazın vacipleri şunlardır:
Fatiha suresini okumak
Fatiha'dan sonra zammı sure okumak
Fatiha'yı önce okumak
Sünnet ve nafile namazlarda her rekatta kıraat yapmak
Farz namazlarda ilk iki rekatta kıraat yapmak
Secdeleri tam yapmak
Rükuda ve secdede en az bir kere durmak
İki secdeyi yapmak
Birinci oturuşu yapmak
Birinci oturuşta Ettehiyyatü okumak
Namazda sıraya uymak
Vitirde kunut duasını okumak
Bayram namazında tekbirleri getirmek
Selamı vermek
Vacipler unutulursa sehiv secdesi gerekir.
Namazda bir vacip unutulursa sehiv secdesi gerekir.
Örnek:
Zammı sure okumayı unutmak
Birinci oturuşu unutmak
Vitirde kunut duasını unutmak
Bu gibi durumlarda namazın sonunda sehiv secdesi yapılır.
Sünnetler, namazı güzelleştiren ve Peygamber Efendimizin uyguladığı davranışlardır.
Namazın sünnetlerinden bazıları:
Ezan ve kamet
Sübhaneke okumak
Euzu besmele çekmek
Amin demek
Rüku ve secdede tesbihleri üç kere söylemek
Secdeye inerken önce dizleri koymak
Otururken düzgün oturmak
Salavat okumak
Duaları okumak
Namazı huşû ile kılmak
Sünnetler terk edilirse namaz bozulmaz ama namazın bereketi azalır.
Bu bölüm, karıştırmadan öğrenmek isteyenler için en kolay şemadır.
Namaz geçersiz olur.
Unutulursa sehiv secdesi gerekir.
Namaz bozulmaz ama sevap azalır.
Yeni başlayan biri için en doğru yöntem şudur:
Önce farzları doğru öğren
Sonra vacipleri tanı
Zamanla sünnetleri oturt
Çünkü namaz, bir anda mükemmel olmak zorunda değildir. Düzenli olmak, en kıymetli adımdır.
Namazın farzları, vacipleri ve sünnetleri birbirinden farklıdır. Farzlar namazın temel direkleridir ve eksik olursa namaz geçersiz olur. Vacipler unutulursa sehiv secdesi gerekir. Sünnetler ise namazı güzelleştirir ve sevabı artırır. Bu şemayı bilmek, namazı karıştırmadan öğrenmenin en kolay yoludur.